جهانی دیگر میتوان ساخت

در بحبوحه جنگ‌های کنونی، فاجعه‌های زیست‌محیطی، پناه آوردن مهاجران به اروپای غربی و رشد نگران‌کننده احزاب و دولت‌های دست‌راستی، بخش بزرگی از کنشگران و فعالان اجتماعی، تحت عنوان «مجمع اجتماعی جهان»، هجدهمین گردهمایی خود را در کشور بنین، با بیش از ۵۰ هزار شرکت‌کننده از ۱۰۰ کشور، برگزار کردند. با این حال، متأسفانه بازتاب این رویداد در رسانه‌های دولتی و همچنین رسانه‌های محافظه‌کار بسیار محدود و تقریباً غایب بود.

 «مجمع اجتماعی جهان» (WSF) در سال ۲۰۰۱ اولین همایش خود را در کشور برزیل، در شهر پورتو آلگره، Porto Alegre))، با شرکت ۱۲ هزار نفر و ۱۰۰۰ سازمان و نهاد از کشورهای مختلف برگزار کرد. هدف و منطق اصلی گردهمایی گروه‌ها و برگزاری نشست‌های سالانه، ایجاد فضایی در برابر «مجمع جهانی اقتصاد، موسوم به مجمع گروه ۷» در داووس (Davos) و نقد سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی حاکم بر جهان بود.

«مجمع اجتماعی جهان» در پورتو آلگره تنها یک رویداد نبود؛ اعتراضات از سیاتل تا پراگ و قیام زاپاتیست‌ها در مکزیک، زمینه‌ساز شکل‌گیری جنبشی تازه شد که سیاست جهانی‌شدن و پیامدهای آن را به نقد می‌کشید. شاید اغراق‌آمیز به نظر برسد که این فوروم، در نخستین نشست خود در سال ۲۰۰۱، با جنبش سال ۱۹۶۸ هم‌تراز دانسته می‌شد. با این حال، وقایع و رخدادهای سال ۲۰۰۱ و پس از آن، چشم‌انداز جدیدی را در برابر این فوروم قرار داد.

حمله یازدهم سپتامبر و به دنبال آن، تشدید مبارزه با تروریسم و امنیتی‌شدن بیشتر کشورهای آمریکای شمالی و اروپا از یک سو، و جنگ‌های افغانستان و عراق، بحران در خاورمیانه و سپس بحران اقتصادی، همه‌گیری کرونا و بحران محیط زیست از سوی دیگر، اهمیت و ضرورت مواضع قاطع و جدی این فوروم را بیش از پیش آشکار کرد. در فاصله ۲۵ سال از نخستین نشست فوروم تا امروز، جهان شاهد تغییراتی در سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی بوده که به تقویت و گسترش بیشتر نئولیبرالیسم انجامیده است.

نیروهای دست‌راستی، با بهره‌گیری از رسانه‌های گوناگون و ابزارهای دیجیتالی مانند اینستاگرام، فیس‌بوک، تیک‌تاک، ایکس و…، سیاست بی‌تفاوتی را در میان اقشار مختلف جامعه ترویج می‌کنند؛ سیاستی که تا حدی توانسته است اعتراضات اجتماعی را مهار کند؛ اعتراضاتی که می‌توانند به نیرویی در برابر سیاست‌های جنگ‌طلبانه و تبعیض‌آمیز تبدیل شوند.

البته یکی از نمونه‌های بسیار موفق مقاومت اجتماعی، جنبش «جمعه‌ها برای آینده (Fridays for Future) » بود که توسط دانش‌آموزان در بسیاری از کشورها شکل گرفت و در اعتراض به سیاست‌های زیست‌محیطی موجود، به یک حرکت جهانی تبدیل شد.

قصد و نیت شرکت‌کنندگان در این فوروم اجتماعی، که همگی از گروه‌های غیردولتی، طرفداران محیط زیست و منتقدان جهانی‌شدن و سیاست‌های ضد مهاجرتی تشکیل شده‌اند، مبارزه با هرگونه تبعیض، نابرابری جنسیتی و نابودی محیط زیست است.